Posiadanie na działce infrastruktury przesyłowej – słupów elektroenergetycznych, napowietrznych linii wysokiego napięcia czy podziemnych gazociągów – wiąże się ze znacznym ograniczeniem praw właściciela nieruchomości.
Gdy właściciel gruntu występuje do przedsiębiorstwa przesyłowego z wnioskiem o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu lub o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu, najczęstszą odpowiedzią spółki jest podniesienie zarzutu zasiedzenia.
1. Na czym polega zarzut zasiedzenia służebności przesyłu?
Zasiedzenie jest instytucją prawa cywilnego pozwalającą na nabycie prawa na skutek długotrwałego, faktycznego wykonywania tego prawa. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, zasiedzenie służebności może nastąpić tylko wtedy, gdy urządzenie ma charakter trwały i widoczny, a przedsiębiorstwo posiadało nieruchomość nieprzerwanie przez 20 lat lub 30 lat.
2. Kluczowe argumenty w obronie właściciela nieruchomości
A. Okres 30-letni dla posiadania bez zgody właściciela
W zdecydowanej większości spraw przedsiębiorstwa przesyłowe wchodziły na prywatny grunt bez formalnej zgody właściciela lub decyzji administracyjnej. Oznacza to wymóg aż 30 lat nieprzerwanego posiadania.
B. Obowiązek wykazania ciągłości posiadania i przekształceń prawnych
Spółka przesyłowa musi udowodnić ciągłość przeniesienia posiadania urządzeń oraz konkretnych praw do nieruchomości od swoich poprzedników prawnych. Brak dokumentów uniemożliwia doliczenie wcześniejszych lat.
C. Urządzenia podziemne (gazociągi) a wymóg trwałego i widocznego urządzenia
Zasiedzenie dotyczy wyłącznie urządzeń widocznych. W przypadku podziemnych gazociągów i kabli konieczne były stałe, widoczne oznaczenia naziemne wzniesione przez spółkę na początku biegu terminu.
D. Przerwanie biegu zasiedzenia
Wystąpienie przez właściciela z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem lub zawezwanie do próby ugodowej skutecznie przerywa bieg zasiedzenia.
3. Słupy energetyczne a gazociągi – porównanie roszczeń
Słupy i linie napowietrzne stanowią konstrukcję widoczną nad ziemią. Podziemne gazociągi wymagają widocznych oznaczeń naziemnych oraz tworzą szeroką strefę kontrolowaną wyłączającą zabudowę.
4. Jakich świadczeń może żądać właściciel nieruchomości?
- Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu: Rekompensata za okres od 6 do 10 lat wstecz za bezumowne korzystanie z Twojej ziemi.
- Odpłatna służebność przesyłu: Ustanowienie formalnego prawa w księdze wieczystej za wynagrodzeniem na przyszłość.
- Odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości: Rekompensata za spadek wartości rynkowej działki na skutek posadowienia infrastruktury przesyłowej.